Büyüme Kıkırdağı Kırıklarının Hangileri Ameliyatla Tedavi Edilir?

Büyüme kıkırdakları sadece çocuklarda bulunan ve kemiklerin uzunlamasına büyümesinde sorumlu özel bölgelerdir. Metabolik olarak çocuk iskeletinde en aktif bölgelerdir. Yüksek metabolik aktivite ve farklı hücre tiplerinin bir arada oluşu mekanik olarak iskeletin zayıf bölgeleri olmalarının nedenidir. Bu yüzden büyüme kıkırdağı kırıkları görece sık görülen ortopedik yaralanmalardır. Büyük bölümü masumdur ve basit yöntemlerle tedavi edilebilir. Küçük bir kısmında ise ileri dönük istenmeyen olay ihtimalini azaltmak ve işlevselliği en kısa sürede geri kazanmak için ameliyatlı tedaviler gerekebilir.

 

Hangi kırıklarda ameliyatlı tedavilerin gerekli olduğunu belirlemek fazladan yapılacak ameliyatları ve risklerinin önüne geçilmesi açısından önemlidir. Hangi kırığın ameliyat gerektireceği, genellikle kığın etkilediği büyüme kıkırdağı bölgesi ve yer değiştirme miktarı ile ilgilidir. Büyüme kıkırdağı kırıkları genellikle Salter Harris sınıflamasına göre tiplendirilir. Bu sınıflama tanımlama ve ileri dönük iyileşme ile ilgili beklentiler açısından önemli bilgiler verir.

Sıklıkla ameliyat (cerrahi redüksiyon ve fiksasyon) gerektiren büyüme kıkırdağı kırıklarını şu başlıklar altında toplamak mümkündür:

1. Salter-Harris Tip III ve Tip IV Kırıklar

Bu kırıklar “intra-artiküler” yani eklem içine uzanan kırıklardır.

• Kırık hattı eklem yüzeyini ve büyüme kıkırdağını dikey olarak kestiği için, milimetrik bir kayma dahi ileride hem erken kireçlenmeye hem de büyüme duraksamasına neden olur.
• Genellikle eklem yüzeyinde 2 mm’den fazla ayrılma (deplasman) varsa ameliyatlı tedavi önerilir.

2. Salter-Harris Tip V Kırıklar (Ezilme Tipi)

Büyüme plağının dikey bir baskı, kompresyonla, ezildiği durumlardır.

• Bu kırıklar genellikle ilk röntgende gözden kaçabilir ancak büyüme plağı hasar aldığı için cerrahi müdahale veya köprü kemik oluşumunu engelleyecek işlemler gerekebilir.

3. Kabul Edilebilir Sınırların Üzerindeki Kaymalar (Tip I ve II)

Tip I ve II kırıklar genellikle alçı ile tedavi edilebilir. Ancak şu durumlarda ameliyat gerekebilir:

• Düzeltilemeyen kırıklar: Kırık parçaları arasına yumuşak doku (periost, tendon) girdiği için elle yerine oturtulamıyorsa.
• Kararsızlık, Instabilite: Yerine oturtulsa bile alçı içinde tekrar kayma riski çok yüksekse (distal femur büyüme kıkırdağı kırıkları gibi).

4. Özel Bölge Kırıkları

Bazı bölgelerdeki büyüme kıkırdağı kırıkları, anatomik yapıları gereği neredeyse her zaman cerrahi müdahale ister:

• Distal Femur (Diz üstü): Bu bölgedeki büyüme potansiyeli çok yüksek olduğundan şekil bozuklukları çabuk gelişebilir. Çocuklarda kırık iyileşmesi sırasında kendiliğinden düzelme zaman aldığı için ve çevre bağlarda zorlanma veya diğer büyüme kıkırdaklarında farklı cevap nedeniyle ikincil şekil değişiklikleri oluşabilir. Bunun önüne geçilmesi için ameliyatlı tedavi eğilimi yüksektir.
• Humerus Lateral Kondil (Dirsek): Çocuklarda en çok ameliyat gerektiren büyüme plağı kırıklarından biridir; kaynama yokluğu (non-union) riski çok yüksektir.

5. Açık Kırıklar ve Damar Yaralanmaları

Kırığa eşlik eden bir damar hasarı veya sinir sıkışması varsa, ortopedik aciliyet nedeniyle ameliyatlı tedavi kaçınılmazdır.

Büyüme kıkırdağı kırıkları ve bu kırıklardan sonra gelişebilen büyüme kusurları ile ilgili youtube videomuzu bağlantıyı kullanarak izleyebilirsiniz.

https://www.youtube.com/watch?v=AA2eKeP7ChM&list=PLLVgjDNQSKnQZIpy8gsbiAmb9ZZdt1nm8&index=19

Sağlıkla ve bilgiyle kalın.

Prof. Dr. Bülent Dağlar