Büyüme kıkırdakları sadece çocuklarda bulunan ve kemiklerin uzunlamasına büyümesinde sorumlu özel bölgelerdir. Metabolik olarak çocuk iskeletinde en aktif bölgelerdir. Yüksek metabolik aktivite ve farklı hücre tiplerinin bir arada oluşu mekanik olarak iskeletin zayıf bölgeleri olmalarının nedenidir. Bu yüzden büyüme kıkırdağı kırıkları görece sık görülen ortopedik yaralanmalardır. Büyük bölümü masumdur ve basit yöntemlerle tedavi edilebilir. Küçük bir kısmında ise ileri dönük istenmeyen olay ihtimalini azaltmak ve işlevselliği en kısa sürede geri kazanmak için ameliyatlı tedaviler gerekebilir.

Hangi kırıklarda ameliyatlı tedavilerin gerekli olduğunu belirlemek fazladan yapılacak ameliyatları ve risklerinin önüne geçilmesi açısından önemlidir. Hangi kırığın ameliyat gerektireceği, genellikle kığın etkilediği büyüme kıkırdağı bölgesi ve yer değiştirme miktarı ile ilgilidir. Büyüme kıkırdağı kırıkları genellikle Salter Harris sınıflamasına göre tiplendirilir. Bu sınıflama tanımlama ve ileri dönük iyileşme ile ilgili beklentiler açısından önemli bilgiler verir.

Sıklıkla ameliyat (cerrahi redüksiyon ve fiksasyon) gerektiren büyüme kıkırdağı kırıklarını şu başlıklar altında toplamak mümkündür:

1. Salter-Harris Tip III ve Tip IV Kırıklar

Bu kırıklar “intra-artiküler” yani eklem içine uzanan kırıklardır.

• Kırık hattı eklem yüzeyini ve büyüme kıkırdağını dikey olarak kestiği için, milimetrik bir kayma dahi ileride hem erken kireçlenmeye hem de büyüme duraksamasına neden olur.
• Genellikle eklem yüzeyinde 2 mm’den fazla ayrılma (deplasman) varsa ameliyatlı tedavi önerilir.

2. Salter-Harris Tip V Kırıklar (Ezilme Tipi)

Büyüme plağının dikey bir baskı, kompresyonla, ezildiği durumlardır.

• Bu kırıklar genellikle ilk röntgende gözden kaçabilir ancak büyüme plağı hasar aldığı için cerrahi müdahale veya köprü kemik oluşumunu engelleyecek işlemler gerekebilir.

3. Kabul Edilebilir Sınırların Üzerindeki Kaymalar (Tip I ve II)

Tip I ve II kırıklar genellikle alçı ile tedavi edilebilir. Ancak şu durumlarda ameliyat gerekebilir:

• Düzeltilemeyen kırıklar: Kırık parçaları arasına yumuşak doku (periost, tendon) girdiği için elle yerine oturtulamıyorsa.
• Kararsızlık, Instabilite: Yerine oturtulsa bile alçı içinde tekrar kayma riski çok yüksekse (distal femur büyüme kıkırdağı kırıkları gibi).

4. Özel Bölge Kırıkları

Bazı bölgelerdeki büyüme kıkırdağı kırıkları, anatomik yapıları gereği neredeyse her zaman cerrahi müdahale ister:

• Distal Femur (Diz üstü): Bu bölgedeki büyüme potansiyeli çok yüksek olduğundan şekil bozuklukları çabuk gelişebilir. Çocuklarda kırık iyileşmesi sırasında kendiliğinden düzelme zaman aldığı için ve çevre bağlarda zorlanma veya diğer büyüme kıkırdaklarında farklı cevap nedeniyle ikincil şekil değişiklikleri oluşabilir. Bunun önüne geçilmesi için ameliyatlı tedavi eğilimi yüksektir.
• Humerus Lateral Kondil (Dirsek): Çocuklarda en çok ameliyat gerektiren büyüme plağı kırıklarından biridir; kaynama yokluğu (non-union) riski çok yüksektir.

5. Açık Kırıklar ve Damar Yaralanmaları

Kırığa eşlik eden bir damar hasarı veya sinir sıkışması varsa, ortopedik aciliyet nedeniyle ameliyatlı tedavi kaçınılmazdır.

Büyüme kıkırdağı kırıkları ve bu kırıklardan sonra gelişebilen büyüme kusurları ile ilgili youtube videomuzu bağlantıyı kullanarak izleyebilirsiniz.

https://www.youtube.com/watch?v=AA2eKeP7ChM&list=PLLVgjDNQSKnQZIpy8gsbiAmb9ZZdt1nm8&index=19

Sağlıkla ve bilgiyle kalın.

Prof. Dr. Bülent Dağlar

The post Büyüme Kıkırdağı Kırıkları Ameliyatı first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Erken çocukluk döneminde görülen ayak parmağı şekil bozuklukları genellikle doğumdan itibaren fark edilir. Birçoğu sadece estetik bir kaygı oluştururken, bazıları ilerleyen yaşlarda yürüme güçlüğü veya ayakkabı giyme sorunlarına yol açabilir.

Sık görülen ayak parmağı şekil bozukluğu üst üste duran ayak parmaklarıdır. Ailesel yatkınlık söz konusudur. Diğer doğumsal anomalilerle birlikte olabilir.

Kıvrık Parmak (Curly Toe)

Genellikle 3. veya 4. parmağın komşu parmağın altına doğru kıvrılmasıdır. Çoğunlukla doğumsaldır ve tendon kısalığına bağlıdır. Çocukların bir kısmında zamanla kendiliğinden düzelir. Düzelmeyen ve ağrı yapan çocuklarda cerrahi işlem gerekebilir.

Üst Üste binen Beşinci Parmak (Overlapping Toe)

Ayak parmağın diğer parmağın üzerine doğru binmesi durumudur. Sıklıkla 5.parmakta ve iki taraflı olarak görülür. Bebeklik döneminde bandajlama ve atelleme denenebilir, ancak başarı oranı düşüktür. Ayakkabı giyimini zorlaştıracak düzeye gelirse cerrahi müdahale ile parmak normal pozisyonuna getirilir.

Üst üste binen parmak görüntüsü farklı nedenlerle ortaya çıkabilen bir durumdur ve gerekli olduğunda cerrahi tedavileri farklıdır. Bu nedenle erken dönemde doğru tanı önemlidir. Değerlendirmenin çocuk ortopedi yaklaşımı iyi bir ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından yapılması gerekir.

Sağlıkla ve bilgiyle kalın.

Prof. Dr. Bülent Dağlar

The post Bebeğimin bazı ayak parmakları üst üste duruyor. first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Çocuğunuzun ayak basışı farklı göründüğünde, sık düştüğünde ya da düz tabanlık fark ettiğinizde çoğu zaman ilk öneri şu olur: “Ortopedik ayakkabı alın.”

Peki gerçekten her çocuk için ortopedik ayakkabı gerekli mi? Kısa cevap: Hayır. Uzun cevap ise biraz daha detaylı.

Ortopedik ayakkabı nedir?

Ortopedik ayakkabılar:

amaçlayan özel tasarımlı ayakkabılardır. Ancak bu, her çocuğun bu ayakkabılara ihtiyaç duyduğu anlamına gelmez.

Çoğu çocuk için neden gerekli değildir?

Çünkü çocukların büyük bir kısmında görülen:

fizyolojik (normal) gelişim sürecinin parçası ve kendiliğinden düzelebilir durumlar olabilir. Bu durumlarda ortopedik ayakkabı kullanımı:

Hangi durumlarda ortopedik ayakkabı gerekebilir?

Ortopedik ayakkabı ancak uzman değerlendirmesiyleönerilmelidir. Örnek durumlar:

Bu durumlar azınlıktadır.

Ne zaman doktora danışmalısınız?

Çocuk ortopedisi yaklaşımı iyi olan bir ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Çocukların bacak ve ayaklarındaki ortopedik sorunların bir bölümü ile ilgili aşağıdaki bağlantıları kullanarak daha fazla bilgiye ulaşabilir, youtube videolarını izleyebilirsiniz.

https://cocukortopediankara.com/cocugumun-bacaklari-parantez-gibi-duzelir-mi/

https://cocukortopediankara.com/cocuklarda-alt-ekstremite-rotasyonel-sorunlari/

https://cocukortopediankara.com/cocuklarda-ice-disa-basma/

https://cocukortopediankara.com/cocukluk-caginda-duz-tabanlik/

https://www.youtube.com/watch?v=XCj5lnJBOmg&list=PLLVgjDNQSKnQZIpy8gsbiAmb9ZZdt1nm8&index=17

https://youtube.com/playlist?list=PLLVgjDNQSKnQGQi6_SF6zepB4cRkURZF7&si=_v1IopA2pDWe8rlh

Sağlıkla ve bilgiyle kalın.

Prof. Dr. Bülent Dağlar

0 539 708 28 95

The post Ortopedik ayakkabı gerekli mi? first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

 Çocuğunuz ayakta durduğunda ya da yürürken bacaklarının parantez şeklinde göründüğünü fark ettiyseniz, bu durum sizi endişelendirmiş olabilir. Özellikle yürümeye yeni başlayan çocuklarda bu görünüm oldukça sık görülür.

Çoğu çocukta parantez bacak (O-bacak) büyümenin doğal bir parçasıdır ve zamanla kendiliğinden düzelir.

Parantez bacak (O-bacak) nedir?

Parantez bacak; ayakta durulduğunda:

• Ayak bilekleri birleşmesine rağmen
• Dizlerin birbirine yaklaşmaması durumudur.

Bacaklar dışa doğru kavisli görünür ve “O” harfi şeklini alır.

Parantez bacak kendiliğinden düzelir mi? Ne zaman düzelir?

Parantez bacak görünümü özel bir nedene bağlı olmadığında kendiliğinden düzelir.

• Çoğu çocukta 2–3 yaş civarında belirgin şekilde azalır
• 4 yaşına kadar büyük oranda düzelir

Bu süreçte özel ayakkabı, tabanlık veya egzersiz çoğunlukla gerekmez.

Parantez bacak varlığında ne zaman doktora başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlar varsa bir çocuk doktoru veya çocuk ortopedisine danışılmalıdır:

• Parantez görünümü tek bacakta belirginse
• Zamanla azalmak yerine artıyorsa
• Çocukta ağrı, topallama veya yürüme güçlüğü varsa
• 4 yaşından sonra belirgin şekilde devam ediyorsa
• Boy uzaması yavaşsa veya gelişim geriliği varsa

Bu durumlar altta yatan farklı bir soruna işaret edebilir.

Nadiren vitamin D eksikliği, diğer metabolik kemik hastalıkları veya yapısal sorunlar söz konusu olabilir. Bu yüzden iyi bir klinik muayene ve takip önemlidir.

Çocuğunuzun bacaklarında farklı bir durum sizde endişe yaratıyorsa çocuk ortopedi ve travmatolojisi alanında tecrübeli bir uzmandan fikir almanız muhtemel ilerleyici farklılıkları erken teşhis etmek ve daha kötü durumların önüne geçmek için en iyi yöntem olacaktır.

Sağlıkla ve bilgiyle kalın.

Prof. Dr. Bülent Dağlar

0 539 708 28 95

The post Çocuğumun bacakları parantez gibi, düzelir mi? first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Kundak, bebek bakımında en eski ve en çok tartışılan yöntemlerden biridir. Kimi aileler için kurtarıcı, kimileri içinse tamamen zararlı olarak görülür. Kundak gerçekten zararlı mı, yoksa doğru şekilde kullanılması mümkün mü?

Kundak nedir, neden kullanılır?

Kundak; bebeğin kollarının ve bacaklarının sarılarak sabitlenmesi işlemidir. Amaç:

• Anne karnındaki sıkı ortam hissini taklit etmek
• İrkilme refleksini azaltmak
• Bebeğin daha sakin uyumasını sağlamak

Özellikle yenidoğan döneminde bazı bebeklerde uykuya geçişi kolaylaştırdığı ve bebekle sürekli ilgilenilmesini gerektirmediği için annelerin vücutsal olarak yoğun çalıştığı geçmiş dönemlerde yoğun kullanılmıştır.

Kundak zararlı olabilir mi?

Doğru kullanılmadığında risk oluşturabilir.

1. Çok sıkı kundak

• Kalça ekleminin doğal gelişimini olumsuz etkileyebilir
• “Kalça displazisi (çıkığı)” riskini artırabilir

2. Uzun süreli kundak kullanımı

• Bebeğin hareket özgürlüğünü kısıtlar
• Motor gelişimi yavaşlatabilir

3. Bebeğin dönmeye başlamasına rağmen kundaklamak

• Uyku sırasında boğulma riski oluşturabilir
• Özellikle yüzüstü dönme sonrası kundak tehlikelidir

Kundak hangi durumlarda güvenlidir?

Doğru biçimde uygulandığında kundak kısa süreli ve kontrollü olarak kullanılabilir.

Güvenli kundak için:

• Kalça ve bacaklar serbest hareket edebilmelidir
• Kundak çok sıkı olmamalıdır
• Sadece uyku öncesi ve kısa süreli kullanılmalıdır
• Bebek sırtüstü yatırılmalıdır

Kundak ne zaman bırakılmalı?

Genel öneriler:

• 2. aydan sonra kademeli olarak azaltılması
• Bebek dönmeye başladığında kesinlikle bırakılması

Her bebek farklıdır; bazı bebekler hiç kundak istemezken bazıları kısa süre fayda görebilir.

Kundak hakkında doğru bilinen yanlışlar

• ❌ “Kundak olmazsa bebek uyumaz”
• ❌ “Ne kadar sıkı olursa o kadar iyi”
• ❌ “Aylarca kundaklanabilir”

Bu inanışlar bilimsel olarak desteklenmez.

Yeni doğan bebeklerin kalça ekleminde normalleşme ilk 3 ayda devam eder. Bu süre içinde normal gelişimin olabilmesi için kalça eklemlerinin hareketli olması gerekir. Bu hareketi kısıtlayan her sebep kalçada gelişme geriliğine, daha da tehlikelisi kalçada gelişme sorunu olan bebeklerde kalçanın çıkmasına neden olabilir.

Şüphe duyduğunuz her durumda doktorunuza danışmak en doğru yaklaşımdır. Kuşkulanıldığında ülkemizde 2. Ayda yapılan kalça ultrasonografisi tetkiki daha önce yapılarak bebeğin kalça eklemi gelişiminin değerlendirilmesi önerilir.

Bebeklerde kalça displazisi (çıkığı) ve kalça ultrasonografisi ile ilgili videolarımızı aşağıdaki bağlantıları kullanarak izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi için;

0 539 708 28 95 numaralı telefondan ulaşabilir, whatsup üzerinden mesaj gönderebilirsiniz.

Gelişimsel Kalça Displazisi, GKD (eski adıyla kalça çıkığı), Nedir? Nasıl anlaşılır 

Bebeklerde gelişimsel kalça displazisi tedavisi ne zaman başlamalıdır?

Yeni doğan bebeklerde kalça ultrasonografisi ne zaman yapılır?

Bebeklerde ultrasonografi yapılmasını zararlı etkisi var mıdır?

The post Kundak yapmak bebeklerimiz için zararlı mı? first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Bebeğimin ayakları içe dönük. Doktor çarpık ayak diye bir durum olduğunu söyledi. Bu durum kendiliğinden düzelir mi? Tedavisi nasıl yapılır? Tedavi sonrası tekrarlayabilir mi?

Pes ekinovarus (PEV), dünya genelinde en sık rastlanan ciddi kas-iskelet sistemi doğum kusurlarından biridir. Tedavi edilmediği takdirde kalıcı hareket kısıtlılığına ve yaşam kalitesinde ciddi düşüşe neden olabilen bu durum, çocuk ortopedi yaklaşımlarıyla yüksek başarı oranlarıyla tedavi edilebilmektedir.

Pes Ekinovarus Ne Demektir?

İdiyopatik pes ekinovarus, ayağın ve alt bacağın doğumda mevcut olan bir fiksasyonudur. Halk arasında “çarpık ayak” olarak da bilinen bu durum, bebeğin ayağının içe ve aşağı doğru dönük olmasıyla karakterize bir deformitedir.  Bu deformite dört ana bileşenden oluşur ve sıklıkla CAVE kısaltmasıyla tanımlanır:

• Cavus: Ayağın iç kavisinin normalden yüksek olması.
• Adductus: Ön ayağın içe doğru dönmesi.
• Varus: Topuğun içe dönmesi.
• Equinus: Ayağın bilekten aşağı doğru, parmak ucunda duracak şekilde yönlenmesi.

Bu sorun vakaların yaklaşık %50’sinde çift taraflı görülür ve erkek çocuklarda kız çocuklarına oranla yaklaşık 2 kat daha fazla rastlanır.

Neden Olur?

Pes ekinovarusun kesin nedeni hala tam olarak bilinmemekle birlikte, çok faktörlü (multifaktöriyel) bir kökene sahip olduğu kabul edilmektedir.

1. Genetik Faktörler: Aile geçmişi önemli bir rol oynar; bir çocukta PEV varsa kardeşinde görülme riski 35 kat artar. Tek yumurta ikizlerinde uyum oranı %32,5-35 civarındadır. PITX1-TBX4 ve HOX gen aileleri gibi uzuv gelişiminden sorumlu genlerin bu süreçte rol oynadığı düşünülmektedir.
2. Çevresel Faktörler: Hamilelik sırasında sigara kullanımı, anne adayının diyabetik olması veya obezite gibi faktörler riskle ilişkilendirilmiştir. Ayrıca erken amniyosentez (13. haftadan önce) ve oligohidramnios (amniyotik sıvının azlığı) gibi durumlar da risk faktörleri arasındadır.
3. Biyolojik Teoriler: Bazı araştırmalar, ayağın medial (iç) kısmındaki dokuların fibroproliferatif (bağ dokusu artışı) bir bozukluktan etkilendiğini ve bu durumun sertleşmeye neden olduğunu savunmaktadır.

Tedavisi Nasıl Yapılır?

Günümüzde pes ekinovarus tedavisinde dünya çapında kabul edilen “altın standart” Ponseti Metodu’dur. Bu yöntem cerrahi olmayan, konservatif bir yaklaşımdır ve üç ana aşamadan oluşur:

• Manipülasyon ve Seri Alçılama: Doğumdan sonraki ilk haftalarda başlanan, ayağın nazikçe düzeltilip her hafta değiştirilen diz üstü alçı uygulamasıdır. Genellikle 5 ila 8 alçı ile ayak istenen konuma getirilir.
• Aşil Tenotomisi: Vakaların %90-95’inde, topuk kordonunun (Aşil tendonu) kısalığı nedeniyle ayak tam olarak yukarı kalkamaz. Bu durumda lokal veya kısa süreli genel anestezi altında tendon küçük bir kesiyle rahatlatılır. İşlem sonrası son alçı 3 hafta boyunca kalır.
• Brace (Cihaz) Kullanımı: Alçılama bittikten hemen sonra ayakların pozisyonunu korumak için “boots and bar” adı verilen ortez uygulanır. İlk 3 ay günde 23 saat, sonrasında ise 4-5 yaşına kadar sadece uykuda takılır.

Tedavi Başarı Oranı Nedir?

Ponseti yöntemiyle tedavi edilen çocuklarda başarı oranı %90-95 civarındadır. Doğru uygulandığında bu yöntem, geçmişte uygulanan radikal cerrahi müdahalelere olan ihtiyacı %70’lerden %5-10 seviyelerine indirmiştir. Tedavisi başarılı olan çocuklar normal ayakkabı giyebilir, spor yapabilir ve ağrısız bir şekilde hareket edebilirler.

Tedavi Sonrası Tekrarlama İhtimali Var mı?

Evet, pes ekinovarusun doğası gereği nüks (tekrarlama) riski mevcuttur. Literatürde nüks oranları %8 ile %56 arasında değişmektedir. Tekrarlamanın en önemli nedeni cihaz (brace) kullanım protokolüne uyulmamasıdır. Cihazı kuralına göre kullanan ailelerde nüks oranı sadece %6 iken, uymayanlarda bu oran %80’e kadar çıkabilmektedir. Nüksün ilk belirtileri genellikle ayağın tekrar parmak ucuna doğru yönelmesi (ekinus) ve yürüme sırasında içe basmadır.

Tekrarladığında Neler Yapılabilir?

Eğer deformite tekrarlarsa şu yollar izlenir:

• Ponseti Yönteminin Tekrarı: Birçok durumda seri alçılama süreci baştan uygulanarak ayak tekrar düzeltilebilir.
• Tibialis Anterior Tendon Transferi (TATT): Yaklaşık 4 yaş civarındaki çocuklarda, yürüme sırasında ayağın içe çekilmesini önlemek amacıyla bir tendonun yeri ameliyatla değiştirilir.
• Cerrahi Müdahale: Konservatif yöntemler ve tendon transferleri başarısız olursa, daha kapsamlı yumuşak doku gevşetme ameliyatlarına başvurulabilir, ancak modern yaklaşımlarda bu durum nadirdir.

Pes ekinovarus, doğru bir ekip çalışması (doktor, ortez uzmanı ve aile) ve sabır gerektiren uzun soluklu bir süreçtir. Ailelerin cihaz aşamasındaki kararlılığı, çocuğun ömür boyu sağlıklı adımlar atabilmesinin anahtarıdır.

Pes ekino varus ile ilgli kısa videomuza bağlantıyı izleyerek ulaşabilirsiniz

https://youtu.be/pZiPS805JVc

Sağlıkla ve Bilgiyle kalın

Prof Dr. Bülent Dağlar

0 539 708 28 95

The post Pes Ekinovarus (Çarpık Ayak) first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Oğlum/kızım spor yaparken dizi dönmüş. Şişlik ve ağrı nedeniyle dizini bükemiyor. Doktor dizinde menüsküs yırtığı var dedi. Çocuklarda menüsküs yırtığı olur mu? Çocuklarda menüsküs yırtığının tedavisi nasıl yapılır?

Çocuklarda da menüsküs yırtığı görülebilir. Genellikle menüsküs yırtıkları yetişkin ve sporcu hastalığı gibi düşünülse de, çocukluk çağında da karşımıza çıkabilir. Çocukluk çağında artan spor katılımı bu yaralanmanın görülme sıklığının artmasının önemli nedenlerinde biridir. Çocukluk çağında menüsküs yırtıklarının temel iki nedeni şu başlıklar altında incelenebilir:

1. Travmatik (Yaralanmaya Bağlı) Yırtıklar (Erişkin Tip)

Özellikle 10 yaşından büyük, aktif spor yapan çocuklarda görülür. Futbol, basketbol gibi ani dönüşlerin ve diz üzerine yük binmesinin yoğun olduğu sporlarda; dizin burkulması sonucu oluşur. Belirtileri yetişkinlerinkine benzer:

• Dizde ani ağrı ve şişlik.
• Dizin “kilitlenmesi” veya takılma hissi.
• Dizden gelen “klik” sesi.
• Dizi tam açıp kapatamama.

2. Doğuştan Gelen Yapısal Farklılık: Diskoid Menüsküs

Bu, çocuklarda menüsküs yırtığının en önemli ve özgün sebeplerinden biridir. Normalde menüsküsler yarım ay şeklindedir; ancak bazı çocuklarda doğuştan “dolunay” veya “disk” şeklinde, daha kalın ve geniş olabilirler. Diskoid menüsküs ile ilgili videoya bağlantıyı takip ederek ulaşabilirsiniz. https://youtu.be/8KYCDZZPhww?si=zVdSEkcPXCk2xNO7

• Neden Daha Kolay Yırtılır? Diskoid menüsküs normal menüsküse göre yapısal olarak daha zayıftır ve eklem içinde daha fazla yer kapladığı için sıkışmaya ve yırtılmaya çok daha müsaittir.
• Ne Zaman Fark Edilir? Genellikle 10 yaş öncesinde belirti vermeye başlar. Çocuk yürürken dizinden belirgin bir ses gelmesi (atlama sesi) tipik bir işarettir.

Çocuklarda Tedavinin Önemi

Çocuklarda menüsküsün kanlanması (beslenmesi) yetişkinlere göre çok daha iyidir. Bu nedenle:

• Onarım Şansı Yüksektir: Mümkün olduğunca menüsküsü almak yerine dikerek onarmak birincil hedeftir. Menisküsün korunması, çocuğun ileride erken yaşta kireçlenme (artroz) yaşamasını önlemek için kritiktir.
• Konservatif Tedavi: Küçük ve stabil yırtıklarda bazen sadece dinlenme ve fizik tedavi ile takip yapılabilir.
• Cerrahi: Eğer yırtık büyükse veya diskoid menüsküs ciddi ağrı/kilitlenme yapıyorsa, artroskopik (kapalı) yöntemle menüsküs şekillendirilir veya onarılır. Diskoid menüsküs tedavisinde uygulanan artroskopik şekillendirme işlemi ile ilgili videoya bağlantıyı izleyerek ulaşabilirsiniz. https://www.youtube.com/watch?v=ISBVgOMePZ0

Sağlıkla ve bilgiyle kalın.

Prof. Dr. Bülent Dağlar

The post Çocuklarda Menüsküs Yırtığı Olur mu? first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Oğlum 3 ay önce düştü. Dirsekte basit bir kırık oldu. Alçı ile tedavi edildi. Alçı çıktıktan sonra dirsek hareketleri çok kısıtlı kaldı. Düzelmeyince gittiğimiz doktor dirseğine ekstra kemikleşme var dedi. Bu ne demek? Düzelir mi?

Yaralanmalar sonrası hareket kısıtlılığı çocuklarda nadir de olsa gelişebilir. Basit nedenleri olabileceği gibi daha zor tedavi edilen nedenleri de olabilir. Dirsek etrafında yumuşak dokularda oluşan kemikleşme heterotopik ossifikasyon olarak isimlendirilir.

Çocuklarda dirsek ekleminde Heterotopik Ossifikasyon (HO), kemiklerin normalde bulunmaması gereken yumuşak dokularda (kas, tendon, bağlar gibi) anormal bir şekilde kemik dokusu oluşması anlamına gelir. Bu durum, özellikle çocuklarda dirsek eklemi etrafında geliştiğinde, eklem hareket açıklığının kısıtlanmasına ve dirsek sertliğine yol açabilir.

Nedenleri

Çocuklarda dirsek ekleminde heterotopik ossifikasyon gelişiminin en yaygın ve önemli nedenleri şu başlıklar altında sıralanabilir:

1. Travma ve Yaralanmalar:
   • Dirsek Kırık ve Çıkıkları: Özellikle dirsek çevresi kırıkları (en sık suprakondiler kırıklar) ve çıkıklar HO gelişimi için yüksek risk taşır.
   • Yüksek Enerjili Yaralanmalar: Trafik kazaları, yüksekten düşmeler gibi ciddi travmalar.
   • Tekrarlayan Zorlamalar: Tekrarlayan zorlayıcı hareketler veya iyatrojenik (tedaviye bağlı) manipülasyonlar HO oluşumunu tetikleyebilir. Çocuklarda dirsek sertliğini gidermek için yapılan aşırı ve tekrarlayan zorlu pasif hareketler en temel tetikleyici nedenlerden biri olarak kabul edilir.
2. Sistemik Durumlar:
   • Merkezi Sinir Sistemi Hasarları: Kafa travmaları, omurilik yaralanmaları veya kkarbonmonoksit zehirlenmesi durumlar, özellikle çocuklarda HO riskini belirgin ölçüde artırabilir.
3. Genetik Faktörler:
   • Fibrodysplasia Ossificans Progressiva (FOP): Çok nadir görülen, genetik bir bozukluktur ve yumuşak dokularda ilerleyici ve yaygın kemikleşme ile karakterizedir.
4. Cerrahi Girişimler:
   • Dirsek travması nedeniyle yapılan ameliyatlar da HO gelişimine zemin hazırlayabilir.

Belirtiler

HO gelişimi genellikle travmadan sonraki 2 ila 12 hafta içinde başlar ve şu belirtiler görülebilir:

• Ağrı ve Şişlik: Etkilenen bölgede hassasiyet, şişlik ve ısı artışı.
• Hareket Kısıtlılığı: Dirsek hareket açıklığının giderek azalması, dirseği tam bükememe (fleksiyon) veya tam açamama (ekstansiyon) yaygındır.
• Sertlik: Dirsekte sertlik hissi.

Tedavi Yöntemleri

Tedavi yaklaşımı, HO’nun evresine, büyüklüğüne ve çocuğun hareket kısıtlılığı düzeyine göre değişir. Tedavide amaç, ağrıyı azaltmak ve eklem hareket açıklığını korumaktır.

1. Konservatif Tedavi (Cerrahi Dışı Tedavi)

Erken dönemde ve hafif vakalarda öncelikle cerrahi dışı yöntemler uygulanır:

1. İlaç Tedavisi:
   • Steroid Olmayan Anti-İnflamatuar İlaçlar (NSAİİ’ler): Ağrıyı ve iltihabı azaltmak için kullanılır. HO gelişimini önlemede ve ilerlemesini yavaşlatmada etkili olabilir.
   • Bifosfonatlar (Örn: Etidronat Disodyum): Kalsiyumun çökmesini ve kemik mineralizasyonunu engelleyerek HO oluşumunu durdurmak amacıyla erken aşamada kullanılabilir. İlaç bırakıldığında kemikleşmesi durmuş alanda yeniden kemikleşme izlenebilir.
2. Fizik Tedavi:
   • Ağrı ve şişlik geriledikten sonra başlanır.
   • Hedef: Dirsek hareket açıklığını yavaşça artırmak ve kas gücünü korumaktır. Çocuklarda aşırı zorlayıcı, tekrarlayan ve şiddetli pasif hareketlerden kaçınılması kritik öneme sahiptir, çünkü bu durum HO gelişimini tetikleyebilir.
3. Radyoterapi:
   • Özellikle cerrahi sonrasında HO nüks riskini azaltmak için nadiren ve düşük dozlarda kullanılabilir.

1. Cerrahi Tedavi

Cerrahiye genellikle, HO olgunlaştıktan sonra (genellikle travmadan sonra 6-12 ay beklenir, bu süre radyolojik olarak kemikleşmenin durduğu anlamına gelir) ve günlük yaşam aktivitelerini engelleyecek düzeyde ciddi hareket kısıtlılığı varsa başvurulur.

• Cerrahi Eksizyon (Rezeksiyon): Oluşan anormal kemik dokusu cerrahi olarak çıkarılır.
• Ameliyat Zamanlaması Önemi: HO’nun tam olarak olgunlaşması beklenebilir. Eğer kısıtlılık fazla ise cerrahi eksizyon daha erken de yapılabilir.
• Nüks Önleyici Önlemler: Cerrahi sonrasında HO’nun tekrar oluşmasını engellemek amacıyla NSAİİ veya radyoterapi gibi önleyici tedaviler uygulanabilir.

Sağlıkla ve bilgiyle kalın

Prof. Dr. Bülent Dağlar

The post Dirsek Ekleminde Heterotopik Ossifikasyon first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

(eski adıyla Doğuştan Kalça Çıkığı) ile ilgili sık sorulan sorular.

Ailemizde kalça çıkıklığı olan yakınımız var. Bebeğimde kalça çıkıklığı olma ihtimali olabilir mi?

Yenidoğanlarda Gelişimsel Kalça Displazisi (GKD) risk faktörleri üzerine yapılan çalışmalar, bu durumun ortaya çıkma olasılığını artıran çeşitli faktörleri belirlemiştir.

En Önemli Risk Faktörlerinden biri ailede kalça displazisi olan birinin bulunmasıdır.

Yakın zamanda yayımlanan bir meta-analiz, 3 aydan küçük bebeklerde sonografi ile doğrulanmış DDH riskinde en belirgin artışla ilişkilendirilen faktörlerin makatta geliş (breech presentation) ve aile öyküsü olduğunu göstermektedir. Bu faktörlerin her ikisi de DDH geliştirme olasılığını yaklaşık dört kat artırmaktadır. Akrabalık bağı ne kadar kuvvetliyse risk o derecede artmaktadır.

Ailemizde kalça çıkıklığı olan yakınımız yok. Bebeğimde yine de kalça çıkıklığı olabilir mi?

Maalesef olabilir. Bu nedenle ülkemizde her yenidoğan bebeğin ikinci aylarında kalça ultrasonografisiyle değerlendirilmesi önerilir. Ailede bir bireyin olması dışında bazı durumlar GKD riskini arttırmaktadır. Bu durumları şu şekilde özetleyebiliriz:

• Oligohidramnios (Az Amniyotik Sıvı): Bu durumun GKD riskini önemli ölçüde artırdığı bulunmuştur.
• Kız Cinsiyet: Kız bebekler, GKD için önemli bir risk faktörü olarak kabul edilmektedir.
• Yüksek Doğum Ağırlığı: Yüksek doğum ağırlığı (4000 gramdan fazla olarak tanımlanır) GKD riskinde anlamlı bir artışla ilişkilendirilmiştir
• Ayak veya Boyun Deformiteleri: GKD için risk faktörü olarak ayak veya boyun deformitesi olan bebekler ortopedik konsültasyon için sevk edilmelidir. Çarpık ayak (clubfoot) durumunun da tüm risk faktörlerinden daha yüksek bir DDH riski artışı tahmin ettiğine dair tek bir çalışma mevcuttur.

Bebeğime kalça ultrasonografisi yan yatarken yapıldı bu doğru mu?

GKD tanı ve izleminde kalçanın değerlendirilmesi temel olarak iki farklı teknikle yapılabilir. Bunlardan biri statik değerlendirme (Graf metodu), diğer dinamik değerlendirme (Harcke, Suzuki, Terjesen metodları). Graf yönteminde tanım olarak bebek yan yatırılarak her bir kalça incelenir. Bebek düz yatarken de Graf metodu ile görüntü sağlanabilir. Dinamik yöntemlerde bebek sırtüstü yatar. Ülkemizde Graf metodu ortopedi ve travmatoloji uzmanları arasında daha yoğun bilinen bir yöntemdir. Statik görüntüleme olarak oldukça iyi tanımlanmış standartları olan bu yöntemde alfa ve beta açıları ölçülür. Standartlara uyan sonografik görüntü bebek yan veya sırtüstü yatarken elde edilebilir. Önemli olan ölçüm yapılacak kesitin standart görüntü olduğundan emin olunmasıdır.

Bebeğimde GKD saptandı ve cihazla tedavi önerildi. Hangi cihazı kullanmalıyız?

GKD atanışı kesinleşen bebeklerde yaşına bağlı olarak ortez denilen cihazlarla ameliyatsız tedavi önerilebilir. Bu cihazların en sık kullanılanları Pavlik ve Tübingen cihazlarıdır. Her iki cihazın tedavi başarı oranları çok yüksektir. Bu cihazlar kesinlikle uzman hekim tarafından uygulanmalı ve kullanımları ile ilgili ayrıntılı bilgilendirme yapılmalıdır.

Prof. Dr. Bülent Dağlar

Daha fazla sorularınız için bize ulaşın.

+90 539 708 28 95

The post Yenidoğan Bebeklerde Gelişimsel Kalça Displazisi first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

1. Yürümeye yeni başlayan çocukta bacak eğriliği

Çocuğum 1,5 yaşındayeni yürümeye başladı ama bacakları dışa doğru eğri duruyor. Bu normal mi?

Yürümeye yeni başlayan çocuklarda bacaklarda hafif eğrilik (fizyolojik genu varum, O bacak) normaldir. Genellikle 3 yaşına kadar düzelir. Ancak eğrilik belirginse, tek taraflıysa veya yaş ilerledikçe artıyorsa “raşitizm” ya da “Blount hastalığı” gibi durumlar araştırılmalıdır. Basit bir muayene ve gerekirse bacak grafisi ile durum netleştirilebilir.

2. Topallama ve kalça ağrısı

6 yaşındaki oğlum / kızım birkaç gündür topallıyor. Kalçasında ve dizinde ağrı olduğunu söylüyor. Bir düşme veya zorlanma olmadı. Bunun nedeni ne olabilir? Ne yapmalıyım?

Bu tablo çocuklarda sık görülen “geçici sinovit” ya da daha nadiren “Perthes hastalığı” gibi kalça problemlerine işaret edebilir. Düşme olmaması enfeksiyon veya eklem içi sıvı artışı yönünden uyarıcıdır. Kalça ultrasonu ve gerekirse röntgenle değerlendirme gerekir. Özellikle ağrı ve topallama artıyorsa, çocuk yürümeyi reddediyorsa ve eklem hareketleri ağrı nedeniyle yapılamayacak kadar fazlaysa vakit kaybetmeden muayene edilmelidir.

3. Düşme sonrası kolunu hareket ettirememe

Oğlum / kızım oyun parkında düştü, kolunu hareket ettiremiyor ve dirseği şişti. Ciddi bir sorun olabilir mi? Nedeni olabilir?

Çocuklarda dirsek çevresi kırıkları sık görülür. Şişlik ve hareket kısıtlılığı varsa kırık olma olasılığı yüksektir. Bu tür durumlarda kol sabitlenip (atel veya askıyla) acilen ortopedi hekimine başvurulmalıdır. Erken ve doğru tedavi, dirsek hareketlerinin tam olarak korunması açısından çok önemlidir.

4. Diz önünde şişlik ve ağrı

12 yaşındaki oğlum futbol /basketbol oynuyor, dizinin önünde bir şişlik çıktı ve dokununca ağrıyor. Antreman sonrasında merdiven çıkarken de ağrı oluyor. Bunun nedeni nedir?

Bu bulgular “Osgood-Schlatter hastalığı” ile uyumludur. Diz kapağı altındaki büyüme bölgesinde oluşan zorlanmaya bağlıdır. Ağrı genellikle yüklenme ile artar. Dinlenme, soğuk uygulama, germe egzersizleri ve gerektiğinde ağrı kesicilerle tedavi edilir. Genellikle büyüme tamamlanınca kendiliğinden düzelir. Ağrı birkaç günden fazla sürüyorsa, şişlik sürekli artıyorsa ve basit tedavilerden sonuç alınamıyorsa ortopedi ve travmatoloji hekimi ile görüşülmelidir.

5. Topuk ağrısı ( aktif veya sporcu çocuk)

10 yaşındaki oğlum futbol oynadıktan sonra topuk ağrısından şikâyet ediyor. Ayağa kalkınca basmakta zorlanıyor ve aksıyor. Dinlenirken ağrısı yok. Düşme veya atlama gibi bir olay da olmadı. Bu neden olur?

Anlatılanlar “Sever hastalığı” olarak bilinen topuk apofiziti olabilir. Büyüme döneminde, aşil tendonu çekişine veya yoğun aktivitenin darbesine bağlı gelişir. İstirahat, topuk yastığı ve germe egzersizleri genellikle yeterlidir. Şiddetli ağrıda spora kısa süre ara verilmesi önerilir. Uzun süreli veya sürekli artan şikayetler için ortopedi ve travmatoloji mauyenesi önerilir.

6. Ayağı içe dönük doğan bebek

Bebeğimiz doğduğunda ayağı içe doğru dönüktü. Çocuk doktor çarpık ayak olabilir dedi. Ne yapmalıyım? Birkaç ay beklesek sorun olur mu?

Bu “pes ekinovarus” yani doğuştan çarpık ayak olabilir. Erken tanı ve tedavinin hemen başlanması çok önemlidir. Bebeklik döneminde özel alçılama (Ponseti yöntemi) ile çoğu zaman ameliyatsız düzelir. Erken müdahale edilmezse kalıcı şekil bozukluğu gelişebilir. Bu nedenle ortopedi uzmanına acilen başvurmak gerekir. Tedavi ve izlem uzun sürelidir.

7. Diz kapağı çıkması

15 yaşındaki kızım koşarken diz kapağının yerinden çıktığını söyledi, sonra kendi kendine yerine oturdu ama hâlâ şiş. Basmakta zorlanıyor ve dizindeki his yüzünden istediği gibi hareket edemiyor. Bu ciddi bir durum mudur? Ne yapmalıyız?

Ani hareketler ve bükülü dizde yüklenmeli olaylar “patella çıkığı”na neden olabilir. İlk olay sonrası dizde diz kapağını yerinde tutan bağ hasarı oluşabilir. Şişlik varsa MRI ile değerlendirme gerekir. Eklem içinde kıkırdak kırığı olmadığından emin olmak gerekir. Sürecin kesinlikle çocuk ortopedi yaklaşımı iyi olan bir ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından yönlendirilmesi önerililir.

8. Kalça ağrısı ve ateş

6 yaşındaki oğlumun kalçası ağrıyor ve ateşi var, yürümek istemiyor. Kalçasını sürekli bükük tutuyor ve bize düzelttirmiyor. Hareket ettirince ağrısı çok şiddetleniyor. Ne yapmalıyım?

Ateşle birlikte eklem ağrısı “septik artrit” yani eklem enfeksiyonu olabilir. Bu ciddi bir durumdur ve acil müdahale gerekir. Evde bekletmeden en kısa sürede çocuk ortopedi yaklaşımı iyi olan bir ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. İlk değerlendirme sonrası kan tetkikleri, ultrasonografi gerekebilir. Bu durum hızlıca eklemin temizlenmesini (ameliyatla) gerektirebilir.

9. Omurga kamburluğu (kifoz)

15 yaşındaki kızımda sırt kamburu gibi bir duruş fark ettim. Telefon kullanırken daha belirgin oluyor. Artık sürekli kambur duruyor. Bu neden olabilir?

Bu durum postüral (duruş bozukluğuna bağlı) kamburluk olabilir. Uzun süre oturma ve ekran kullanımıyla artar. Egzersiz, duruş eğitimi ve fizyoterapi ile genellikle düzelir. Ancak eğrilik sabitse Scheuermann kifozu gibi yapısal nedenler araştırılmalıdır. Bu nedenle iyi bir muayene gerektirir. Sadece filmlerin değerlendirilmesi her zaman yeterli değildir.

The post Çocukların iskelet sistemi sorunları first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.