Çocuklarda botulinum toksin uygulaması, özellikle kas spastisitesi ve istemsiz kas kasılmalarının tedavisinde son 30 yılda çocuk ortopedisi, çocuk nörolojisi ve fizik tedavi alanlarında önemli bir yer edinmiştir. Halk arasında “botoks” olarak bilinen bu tedavi, doğru hasta seçimi ve uygun teknikle uygulandığında birçok çocukta hareket kabiliyetini artıran, ağrıyı azaltan ve cerrahi gereksinimini geciktirebilen etkili bir yöntemdir.

Botulinum Toksin Nedir?

Botulinum toksin, Clostridium botulinum isimli bakterinin ürettiği saflaştırılmış bir nörotoksindir. Tıbbi amaçlarla kullanılan preparatlar son derece düşük dozlarda uygulanır ve yalnızca hedef kaslarda geçici gevşeme oluşturur.

Toplumda “botoks” olarak bilinse de estetik uygulamalardan çok daha uzun süredir nörolojik ve ortopedik hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır.

Çocuklarda Botulinum Toksin Tedavisinin Tarihsel Gelişimi

Botulinum toksinin tıbbi kullanımı 1970’li yılların sonunda başlamıştır.

Tarihsel süreç şu şekilde özetlenebilir:

• 1970’ler: İlk olarak şaşılık tedavisinde kullanılmaya başlandı.
• 1980’ler: Göz kapağı spazmları ve yüz kas spazmlarında kullanımı yaygınlaştı.
• 1990’lı yıllar: Çocuklarda serebral palsiye bağlı spastisite tedavisinde kullanılmaya başlandı.
• 2000’li yıllar: Dinamik ayak deformiteleri, üst ekstremite spastisitesi ve yürüme bozukluklarında önemli bir tedavi seçeneği haline geldi.
• Günümüzde: Çocuk ortopedisi, çocuk nörolojisi, fizik tedavi ve rehabilitasyon kliniklerinde standart tedavi seçeneklerinden biridir.

Bugün dünyanın birçok merkezinde botulinum toksin uygulaması, kapsamlı rehabilitasyon programlarının ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilmektedir.

Botulinum Toksin Nasıl Etki Eder?

Kaslarımızın kasılması için sinir uçlarından asetilkolin adı verilen bir kimyasal madde salgılanır.

Botulinum toksin;

• asetilkolinin sinir ucundan salınmasını engeller,
• kasın sinirden aldığı uyarıyı geçici olarak durdurur,
• kasın gevşemesini sağlar.

Şekil 1. Botulinum toksin etki mekanizması. magonlinelibrary.com by 137.154.019.149 on May 3, 202… künyeli makaleden alıntıdır.

Kas tamamen felç olmaz; yalnızca aşırı kasılma azalır.

İlaç etkisi zamanla kaybolur ve sinir uçları yeni bağlantılar oluşturarak normal iletişimi yeniden sağlar.

Botulinum Toksinin Etkisi Ne Zaman Başlar?

Genellikle;

• İlk etki: 3–7 gün
• En güçlü etki: 2–6 hafta
• Etkinin sürme süresi: 3–6 ay

Bazı çocuklarda etki daha uzun sürebilir.

Çocuklarda En Sık Kullanım Alanları

1. Serebral Palsiye Bağlı Spastisite

En sık uygulama nedenidir.

Özellikle;

• parmak ucunda yürüme,
• dizlerin birbirine yaklaşması,
• diz büküklüğü,
• kalça içe çekilmesi,
• başparmağın avuç içine kapanması,
• dirsek büküklüğü

gibi sorunlarda kullanılabilir.

2. Parmak Ucunda Yürüme (Toe Walking)

Özellikle;

• dinamik gastroknemius kısalığında,
• serebral palside,
• bazı nörolojik hastalıklarda

başarılı sonuçlar alınabilir.

3. Üst Ekstremite Spastisitesi

Botulinum toksin;

• dirsek,
• el bileği,
• parmaklar,
• başparmak

kaslarına uygulanabilir.

Amaç;

• el hijyenini kolaylaştırmak,
• el kullanımını artırmak,
• kavrama fonksiyonunu geliştirmektir.

4. Kalça Çıkığı Riskini Azaltmaya Yardımcı Tedavi

Bazı serebral palsili çocuklarda kalçayı içe çeken kasların gevşetilmesi amacıyla uygulanabilir.

5. Distoni

Kasların istemsiz kasıldığı bazı nörolojik hastalıklarda yararlı olabilir.

6. Brakiyal Pleksus Yaralanmaları

Kas dengesini sağlamak amacıyla seçilmiş olgularda uygulanabilir.

7. Doğuştan Çarpık Ayak Sonrası Kas Dengesizlikleri

Bazı dirençli olgularda yardımcı tedavi olarak kullanılabilir.

Tedaviden Beklenen Faydalar

Başarılı bir uygulama sonrasında;

• kas sertliği azalabilir,
• hareket açıklığı artabilir,
• yürüme kalitesi iyileşebilir,
• daha dengeli basma sağlanabilir,
• parmak ucunda yürüme azalabilir,
• ağrı hafifleyebilir,
• ortez kullanımına uyum artabilir,
• fizik tedavinin etkinliği yükselebilir,
• hijyen kolaylaşabilir,
• bakım verenlerin yükü azalabilir,
• cerrahi gereksinimi bazı çocuklarda geciktirilebilir.

Botulinum toksin tek başına mucizevi bir tedavi değildir; en iyi sonuçlar yoğun rehabilitasyon, germe egzersizleri, uygun ortez kullanımı ve düzenli takip ile birlikte elde edilir.

Botulinum Toksin Uygulama Yöntemleri

Kasın doğru şekilde hedeflenmesi tedavinin başarısını belirleyen en önemli faktörlerden biridir.

Anatomik İşaretlerle Uygulama

En eski yöntemdir.

Avantajları:

• hızlı uygulanır,
• ek cihaz gerektirmez.

Dezavantajları:

• derin kaslarda hata payı yüksektir,
• doğruluk operatör deneyimine bağlıdır.

EMG (Elektromiyografi) Eşliğinde

Kas içerisine ince bir iğne yerleştirilerek elektriksel aktivite dinlenir.

Avantajları:

• doğru kas doğrulanabilir.

Dezavantajları:

• çocuklarda rahatsızlık oluşturabilir,
• işlem süresi uzayabilir.

Elektrik Stimülasyonu ile

İğne içerisinden düşük voltajlı uyarı verilerek hedef kasın kasılması gözlenir.

Avantajları:

• doğruluk yüksektir.

Ultrason Eşliğinde Uygulama

Son yıllarda giderek daha fazla tercih edilmektedir.

Avantajları:

• kas doğrudan görülür,
• damar ve sinirlerden kaçınılabilir,
• derin kaslara güvenli erişim sağlanabilir,
• daha doğru enjeksiyon yapılabilir,
• komplikasyon riski azalabilir.

Birçok merkezde ultrason rehberliğinde uygulama, özellikle derin veya küçük kaslar için en güvenilir yöntemlerden biri olarak kabul edilmektedir.

Uygulama Sırasında Anestezi Gerekir mi?

Çocuğun yaşına ve uygulanacak kas sayısına göre değişebilir.

Seçenekler:

• lokal anestezik krem,
• hafif sedasyon,
• genel anestezi.

Küçük çocuklarda çok sayıda kasa enjeksiyon planlanıyorsa kısa süreli sedasyon veya genel anestezi tercih edilebilir.

Olası Yan Etkiler ve Komplikasyonlar

Botulinum toksin genel olarak güvenli kabul edilse de her tıbbi girişimde olduğu gibi bazı yan etkiler görülebilir.

Hafif Yan Etkiler

• enjeksiyon yerinde ağrı,
• morarma,
• hafif şişlik,
• birkaç gün süren hassasiyet.

Kasla İlgili Yan Etkiler

• geçici güçsüzlük,
• denge bozukluğu,
• beklenenden fazla kas gevşemesi.

Sistemik Yan Etkiler (Nadir)

• halsizlik,
• yutma güçlüğü,
• ses değişikliği,
• solunum güçlüğü.

Bu tür ciddi yan etkiler oldukça seyrektir; daha çok yüksek toplam dozların kullanıldığı veya altta yatan nöromüsküler hastalığı bulunan çocuklarda görülebilir. Bu nedenle doz hesaplaması çocuğun kilosu, klinik durumu ve tedavi hedeflerine göre deneyimli ekipler tarafından yapılmalıdır.

Botulinum Toksin Kimlere Uygulanmamalıdır?

Bazı durumlarda uygulama uygun olmayabilir:

• enjeksiyon bölgesinde aktif enfeksiyon,
• ilaca karşı bilinen alerji,
• kontrolsüz nöromüsküler hastalıklar,
• gebelik (ergen hastalarda),
• tedavinin hedefleriyle uyumsuz klinik durumlar.

Karar her çocuk için bireysel değerlendirme sonrasında verilmelidir.

Botulinum toksin kalıcı çözüm sağlar mı?

Hayır. Etkisi geçicidir ve genellikle 3–6 ay sürer. Gerektiğinde uygun aralıklarla tekrar uygulanabilir.

Botulinum toksin ameliyatın yerine geçer mi?

Her zaman değil. Bazı çocuklarda cerrahi gereksinimini geciktirebilir veya cerrahi planlamasını kolaylaştırabilir; ileri düzey sabit deformitelerde ise cerrahi tedavi gerekebilir.

Botulinum toksin enjeksiyonları özellikle iyi seçilmiş spastisiteye bağlı işlevsel sorunu olan hastalarda hedeflere ulaşmayı kolaylaştıran önemli bir araçtır. Özellikle birden fazla kas grubuna enjeksiyonun yapılacağı çocuk hastalarda anestezi altında uygulamalar doğru bölgeye enjeksiyon yapılmasını sağlar. Botulinum toksin uygulamaları ile ilgili bilgi almak için bize ulaşabilirsiniz.

Sağlıkla ve bilgiyle kalın.

Prof. Dr. Bülent Dağlar
Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

The post Çocuklarda Botoks Tedavisi first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Çocuklarda Belirtileri Nelerdir, Tedavisi ve Takibi Nasıl Yapılır?

Unikameral kemik kisti (Basit Kemik Kisti, UKK), çocukluk çağında görülen en sık iyi huylu kemik lezyonlarından biridir. Çoğu zaman hiçbir belirti vermez ve başka bir nedenle çekilen röntgen filmlerinde tesadüfen fark edilir. Ancak bazı çocuklarda ilk bulgu, kemiğin zayıflamasına bağlı gelişen patolojik kırık olabilir.

Unikameral Kemik Kisti Nedir?

Unikameral kemik kisti, kemiğin içinde sıvı ile dolu tek odacıklı, iyi huylu bir kemik lezyonudur. En sık uzun kemiklerin büyüme plağına yakın olan metafiz bölgesinde gelişir.

Vakaların büyük çoğunluğu çocukluk ve ergenlik döneminde görülür. Erkek çocuklarda kızlara göre yaklaşık iki kat daha sık rastlanır.

En Sık Hangi Kemiklerde Görülür?

Unikameral kemik kisti en sık:

• Üst kol kemiğinin (humerus) omuza yakın bölümü
• Uyluk kemiğinin (femur) kalçaya yakın bölümünde görülür.

Daha nadir olarak diğer uzun kemiklerde de gelişebilir.

Özellikle kalçaya yakın femur yerleşimli kemik kistleri, kırık riski daha yüksek olduğu için daha yakından takip edilmelidir.

Unikameral Kemik Kisti Neden Oluşur?

Kesin nedeni bilinmemektedir. En çok kabul gören görüşe göre, büyüme plağı çevresindeki kemik yeniden yapılanmasındaki bir bozukluk nedeniyle kemik içindeki sıvının dolaşımı engellenir. Bunun sonucunda kemik içinde basınç artar ve zamanla sıvı ile dolu kistik boşluk oluşur.

Çocuklarda Unikameral Kemik Kistinin Belirtileri Nelerdir?

Birçok çocukta hiçbir yakınma görülmez.

Kemik kisti çoğunlukla;

• Spor yaralanması sonrasında çekilen röntgende,
• Omuz veya kalça ağrısı araştırılırken,
• Başka bir nedenle yapılan görüntülemelerde

tesadüfen saptanır.

Ancak kist büyüyerek kemiği zayıflatırsa, küçük bir düşme veya hafif bir çarpma bile patolojik kırığa neden olabilir. Kırık oluştuğuda şu belirtiler görülebilir:

• Ani başlayan şiddetli ağrı
• Şişlik
• Hareket kısıtlılığı
• Dokunmakla hassasiyet
• Kol veya bacakta şekil bozukluğu
• Üzerine basamama veya kolu kullanamama

Tanı Nasıl Konur?

İlk değerlendirmede direkt röntgen filmi çoğu zaman tanı koydurucudur.

Röntgende tipik olarak;

• Kemik içinde düzgün sınırlı boşluk,
• İncelmiş ancak korunmuş kemik korteksi,
• Büyüme plağına yakın yerleşim izlenir.

Patolojik kırık gelişmiş hastalarda görülen “Fallen Fragment (Düşen Kemik Parçası)” bulgusu, unikameral kemik kisti için karakteristik bir radyolojik işarettir.

Manyetik rezonans görüntüleme (MR) ise tanının kesinleştirilemediği veya diğer kemik tümörlerinden ayrım yapılmasının gerektiği durumlarda tercih edilir.

Unikameral Kemik Kisti Nasıl Tedavi Edilir?

Her kemik kisti ameliyat gerektirmez.

Düzenli Takip

Aşağıdaki hastalarda yalnızca takip yeterli olabilir:

• Ağrısı olmayan çocuklar
• Patolojik kırık riski düşük olan kistler
• Üst kol kemiğinde bulunan küçük kistler

Bu hastalar belirli aralıklarla klinik muayene ve röntgen ile izlenir.

Cerrahi Tedavi

• Tekrarlayan ağrı
• Hızla büyüyen kist
• Patolojik kırık gelişmesi veya yüksek kırık riski
• Özellikle kalçaya yakın femur yerleşimli büyük kistler varlığında düşünülür.

Tedavi yöntemi; çocuğun yaşı, kistin büyüklüğü, bulunduğu kemik ve kırık riskine göre belirlenir.

Unikameral Kemik Kisti Tekrarlar mı?

Unikameral kemik kistlerinde tedavi sonrasında nüks (tekrarlama) görülebilir.

Bu risk özellikle büyüme çağındaki çocuklarda daha yüksektir. Bu nedenle cerrahi uygulanmış olsa bile düzenli ortopedik muayene ve radyolojik takip büyük önem taşır.

Sağlıkla ve bilgiyle kalın,

Prof. Dr. Bülent Dağlar

The post Unikameral Kemik Kisti (Basit Kemik Kisti) Nedir? first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Bu önemli bir şey mi? Nedeni nedir? Nasıl düzelir?

Önemli bir şey mi?

Çocuklarda özellikle 10 yaş civarında ayak başparmaklarında belirginleşen dönüklük erişkinlerde de görülen halluks valgusa bağlı olabilir. Ayak başparmak tarak kemiğinin içe, parmak kemiğinin dışa dönmesi olarak fark edilen bu durum çocukluk çağında da ayak çevresinde sorunlara neden olabilir.

Sıklıkla ailesel yatkınlık söz konusudur. Yani ailede bir veya birkaç bireyde ilerleyen yaşlarla ortaya çıkmış/belirginleşmiş başparmak dönüklüğü vardır. Daha küçük yaşlarda fark edilen belirgin başparmak dönüklükleri kemik şekil farklılıklarına, bağ dokusu hastalıklarına veya birden fazla sistemi ilgilendirebilen sendromlara bağlı olabilir. Bu durumda “önemli mi” sorusunun cevabı çoğu zaman masumdur ancak eğer bahsettiğimiz sendrom, bağ dokusu hastalıklarına bağl ise evet olabilir şeklinde verilebilir.

Nedeni nedir?

Ailesel yatkınlıkla birlikte görülen çocukluk çağı halluks valguslarında sıklıkla tek ve belirgin bir neden yoktur. Diğer durumlarda özellikle ileri derecede bağ dokusu gevşekliği ile birlikte olan Ehler Danlos, Marfan veya Down sendromlarında eklem ilişkileri bağlardaki gevşeklik nedeniyle ilerleyici şekilde bozulur. Doğumsal birden fazla şekil bozukluğu ile birlikte olabilen durumlarda da ayak kemikleri etkilendiğinde ilerleyici ve sert halluks valgus görülebilir.

Nasıl düzelir?

Dinamik bir şekil bozukluğu olan çocukluk çağı halluks valgusunun kendiliğinden düzelmesi beklenmez. Esnek şekil bozukluklarında sıklıkla ameliyatsız tedavilerde ısrarcı olunur. Gerekiyorsa ameliyatların kemikleşmelerin tamamlanması sonrası veya tamamlanmasına yakın yapılması tercih edilir.

Ameliyatsız tedavide başparmak esnetme çalışmaları, ayak küçük kaslarının güçlendirilmesi ve dengelenmesi egzersizleri, parmak arası cihazlar, sıklıkla düz tabanlıkla birlikte olduğu için tabanlıklar kullanılabilir.

Sert şekil bozuklukları, hızlı ilerleyen dönüklükler, eklem yan ve alt tarafında ağrılı kızarıklık veya nasırın oluştuğu durumlar, sendromlara eşlik edenler, ileri eklem gevşekliği ile birlikte olanlar ameliyatlarla tedavi edilebilir. Tek bir ameliyat söz konusu değildir. Yapılan muayene ve analizlere göre sonunun hem mevcut halini düzeltecek hem de tekrar oluşmasını engelleyecek yöntemler birlikte kullanılır.

Sağlıkla ve bilgiyle kalın.

Prof. Dr. Bülent Dağlar

The post Kızımın ayak başparmaklarında dönüklüğü var. first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Çocuğum spor sonrası topallıyor. Gece yatınca geçiyor. Bazen sabah kalkınca da oluyor, bazen olmuyor. Son iki üç aydır haftada en az iki üç kez tekrarladı bunun sebebi nedir? Ne yapmalıyım?

Özellikle okul çağında aktiviteleri artan çocuklarda sık rastlanılan şikayetlerden biri okul sonrası aksama olabiliyor.
Takım sporlarına katılan çocuklarda egzersizlerin yoğunluğu arttıkça görülme sıklığı da artabiliyor.
Aileler çocuklarının aksadığını görünce endişelenebiliyor. Özellikle ağrılı aksama endişeyi daha da arttırıyor.

Bu günlerde ailelerin büyük çoğunluğu bu sorunlarını ilk olarak AI uygulamalarına danışıyor.
Yoğun kullanılan iki AI ajanının başlıktaki soruya verdikleri cevabı sizler için aşağıda karşılaştırmalı olarak sunuyorum.

The post Çocuğum spor sonrası topallıyor. Ne yapmalıyım? first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Büyüme kıkırdakları sadece çocuklarda bulunan ve kemiklerin uzunlamasına büyümesinde sorumlu özel bölgelerdir. Metabolik olarak çocuk iskeletinde en aktif bölgelerdir. Yüksek metabolik aktivite ve farklı hücre tiplerinin bir arada oluşu mekanik olarak iskeletin zayıf bölgeleri olmalarının nedenidir. Bu yüzden büyüme kıkırdağı kırıkları görece sık görülen ortopedik yaralanmalardır. Büyük bölümü masumdur ve basit yöntemlerle tedavi edilebilir. Küçük bir kısmında ise ileri dönük istenmeyen olay ihtimalini azaltmak ve işlevselliği en kısa sürede geri kazanmak için ameliyatlı tedaviler gerekebilir.

Hangi kırıklarda ameliyatlı tedavilerin gerekli olduğunu belirlemek fazladan yapılacak ameliyatları ve risklerinin önüne geçilmesi açısından önemlidir. Hangi kırığın ameliyat gerektireceği, genellikle kığın etkilediği büyüme kıkırdağı bölgesi ve yer değiştirme miktarı ile ilgilidir. Büyüme kıkırdağı kırıkları genellikle Salter Harris sınıflamasına göre tiplendirilir. Bu sınıflama tanımlama ve ileri dönük iyileşme ile ilgili beklentiler açısından önemli bilgiler verir.

Sıklıkla ameliyat (cerrahi redüksiyon ve fiksasyon) gerektiren büyüme kıkırdağı kırıklarını şu başlıklar altında toplamak mümkündür:

1. Salter-Harris Tip III ve Tip IV Kırıklar

Bu kırıklar “intra-artiküler” yani eklem içine uzanan kırıklardır.

• Kırık hattı eklem yüzeyini ve büyüme kıkırdağını dikey olarak kestiği için, milimetrik bir kayma dahi ileride hem erken kireçlenmeye hem de büyüme duraksamasına neden olur.
• Genellikle eklem yüzeyinde 2 mm’den fazla ayrılma (deplasman) varsa ameliyatlı tedavi önerilir.

2. Salter-Harris Tip V Kırıklar (Ezilme Tipi)

Büyüme plağının dikey bir baskı, kompresyonla, ezildiği durumlardır.

• Bu kırıklar genellikle ilk röntgende gözden kaçabilir ancak büyüme plağı hasar aldığı için cerrahi müdahale veya köprü kemik oluşumunu engelleyecek işlemler gerekebilir.

3. Kabul Edilebilir Sınırların Üzerindeki Kaymalar (Tip I ve II)

Tip I ve II kırıklar genellikle alçı ile tedavi edilebilir. Ancak şu durumlarda ameliyat gerekebilir:

• Düzeltilemeyen kırıklar: Kırık parçaları arasına yumuşak doku (periost, tendon) girdiği için elle yerine oturtulamıyorsa.
• Kararsızlık, Instabilite: Yerine oturtulsa bile alçı içinde tekrar kayma riski çok yüksekse (distal femur büyüme kıkırdağı kırıkları gibi).

4. Özel Bölge Kırıkları

Bazı bölgelerdeki büyüme kıkırdağı kırıkları, anatomik yapıları gereği neredeyse her zaman cerrahi müdahale ister:

• Distal Femur (Diz üstü): Bu bölgedeki büyüme potansiyeli çok yüksek olduğundan şekil bozuklukları çabuk gelişebilir. Çocuklarda kırık iyileşmesi sırasında kendiliğinden düzelme zaman aldığı için ve çevre bağlarda zorlanma veya diğer büyüme kıkırdaklarında farklı cevap nedeniyle ikincil şekil değişiklikleri oluşabilir. Bunun önüne geçilmesi için ameliyatlı tedavi eğilimi yüksektir.
• Humerus Lateral Kondil (Dirsek): Çocuklarda en çok ameliyat gerektiren büyüme plağı kırıklarından biridir; kaynama yokluğu (non-union) riski çok yüksektir.

5. Açık Kırıklar ve Damar Yaralanmaları

Kırığa eşlik eden bir damar hasarı veya sinir sıkışması varsa, ortopedik aciliyet nedeniyle ameliyatlı tedavi kaçınılmazdır.

Büyüme kıkırdağı kırıkları ve bu kırıklardan sonra gelişebilen büyüme kusurları ile ilgili youtube videomuzu bağlantıyı kullanarak izleyebilirsiniz.

https://www.youtube.com/watch?v=AA2eKeP7ChM&list=PLLVgjDNQSKnQZIpy8gsbiAmb9ZZdt1nm8&index=19

Sağlıkla ve bilgiyle kalın.

Prof. Dr. Bülent Dağlar

The post Büyüme Kıkırdağı Kırıkları Ameliyatı first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Erken çocukluk döneminde görülen ayak parmağı şekil bozuklukları genellikle doğumdan itibaren fark edilir. Birçoğu sadece estetik bir kaygı oluştururken, bazıları ilerleyen yaşlarda yürüme güçlüğü veya ayakkabı giyme sorunlarına yol açabilir.

Sık görülen ayak parmağı şekil bozukluğu üst üste duran ayak parmaklarıdır. Ailesel yatkınlık söz konusudur. Diğer doğumsal anomalilerle birlikte olabilir.

Kıvrık Parmak (Curly Toe)

Genellikle 3. veya 4. parmağın komşu parmağın altına doğru kıvrılmasıdır. Çoğunlukla doğumsaldır ve tendon kısalığına bağlıdır. Çocukların bir kısmında zamanla kendiliğinden düzelir. Düzelmeyen ve ağrı yapan çocuklarda cerrahi işlem gerekebilir.

Üst Üste binen Beşinci Parmak (Overlapping Toe)

Ayak parmağın diğer parmağın üzerine doğru binmesi durumudur. Sıklıkla 5.parmakta ve iki taraflı olarak görülür. Bebeklik döneminde bandajlama ve atelleme denenebilir, ancak başarı oranı düşüktür. Ayakkabı giyimini zorlaştıracak düzeye gelirse cerrahi müdahale ile parmak normal pozisyonuna getirilir.

Üst üste binen parmak görüntüsü farklı nedenlerle ortaya çıkabilen bir durumdur ve gerekli olduğunda cerrahi tedavileri farklıdır. Bu nedenle erken dönemde doğru tanı önemlidir. Değerlendirmenin çocuk ortopedi yaklaşımı iyi bir ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından yapılması gerekir.

Sağlıkla ve bilgiyle kalın.

Prof. Dr. Bülent Dağlar

The post Bebeğimin bazı ayak parmakları üst üste duruyor. first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Çocuğunuzun ayak basışı farklı göründüğünde, sık düştüğünde ya da düz tabanlık fark ettiğinizde çoğu zaman ilk öneri şu olur: “Ortopedik ayakkabı alın.”

Peki gerçekten her çocuk için ortopedik ayakkabı gerekli mi? Kısa cevap: Hayır. Uzun cevap ise biraz daha detaylı.

Ortopedik ayakkabı nedir?

Ortopedik ayakkabılar:

amaçlayan özel tasarımlı ayakkabılardır. Ancak bu, her çocuğun bu ayakkabılara ihtiyaç duyduğu anlamına gelmez.

Çoğu çocuk için neden gerekli değildir?

Çünkü çocukların büyük bir kısmında görülen:

fizyolojik (normal) gelişim sürecinin parçası ve kendiliğinden düzelebilir durumlar olabilir. Bu durumlarda ortopedik ayakkabı kullanımı:

Hangi durumlarda ortopedik ayakkabı gerekebilir?

Ortopedik ayakkabı ancak uzman değerlendirmesiyleönerilmelidir. Örnek durumlar:

Bu durumlar azınlıktadır.

Ne zaman doktora danışmalısınız?

Çocuk ortopedisi yaklaşımı iyi olan bir ortopedi ve travmatoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Çocukların bacak ve ayaklarındaki ortopedik sorunların bir bölümü ile ilgili aşağıdaki bağlantıları kullanarak daha fazla bilgiye ulaşabilir, youtube videolarını izleyebilirsiniz.

https://cocukortopediankara.com/cocugumun-bacaklari-parantez-gibi-duzelir-mi/

https://cocukortopediankara.com/cocuklarda-alt-ekstremite-rotasyonel-sorunlari/

https://cocukortopediankara.com/cocuklarda-ice-disa-basma/

https://cocukortopediankara.com/cocukluk-caginda-duz-tabanlik/

https://www.youtube.com/watch?v=XCj5lnJBOmg&list=PLLVgjDNQSKnQZIpy8gsbiAmb9ZZdt1nm8&index=17

https://youtube.com/playlist?list=PLLVgjDNQSKnQGQi6_SF6zepB4cRkURZF7&si=_v1IopA2pDWe8rlh

Sağlıkla ve bilgiyle kalın.

Prof. Dr. Bülent Dağlar

0 539 708 28 95

The post Ortopedik ayakkabı gerekli mi? first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

 Çocuğunuz ayakta durduğunda ya da yürürken bacaklarının parantez şeklinde göründüğünü fark ettiyseniz, bu durum sizi endişelendirmiş olabilir. Özellikle yürümeye yeni başlayan çocuklarda bu görünüm oldukça sık görülür.

Çoğu çocukta parantez bacak (O-bacak) büyümenin doğal bir parçasıdır ve zamanla kendiliğinden düzelir.

Parantez bacak (O-bacak) nedir?

Parantez bacak; ayakta durulduğunda:

• Ayak bilekleri birleşmesine rağmen
• Dizlerin birbirine yaklaşmaması durumudur.

Bacaklar dışa doğru kavisli görünür ve “O” harfi şeklini alır.

Parantez bacak kendiliğinden düzelir mi? Ne zaman düzelir?

Parantez bacak görünümü özel bir nedene bağlı olmadığında kendiliğinden düzelir.

• Çoğu çocukta 2–3 yaş civarında belirgin şekilde azalır
• 4 yaşına kadar büyük oranda düzelir

Bu süreçte özel ayakkabı, tabanlık veya egzersiz çoğunlukla gerekmez.

Parantez bacak varlığında ne zaman doktora başvurmalısınız?

Aşağıdaki durumlar varsa bir çocuk doktoru veya çocuk ortopedisine danışılmalıdır:

• Parantez görünümü tek bacakta belirginse
• Zamanla azalmak yerine artıyorsa
• Çocukta ağrı, topallama veya yürüme güçlüğü varsa
• 4 yaşından sonra belirgin şekilde devam ediyorsa
• Boy uzaması yavaşsa veya gelişim geriliği varsa

Bu durumlar altta yatan farklı bir soruna işaret edebilir.

Nadiren vitamin D eksikliği, diğer metabolik kemik hastalıkları veya yapısal sorunlar söz konusu olabilir. Bu yüzden iyi bir klinik muayene ve takip önemlidir.

Çocuğunuzun bacaklarında farklı bir durum sizde endişe yaratıyorsa çocuk ortopedi ve travmatolojisi alanında tecrübeli bir uzmandan fikir almanız muhtemel ilerleyici farklılıkları erken teşhis etmek ve daha kötü durumların önüne geçmek için en iyi yöntem olacaktır.

Sağlıkla ve bilgiyle kalın.

Prof. Dr. Bülent Dağlar

0 539 708 28 95

The post Çocuğumun bacakları parantez gibi, düzelir mi? first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Kundak, bebek bakımında en eski ve en çok tartışılan yöntemlerden biridir. Kimi aileler için kurtarıcı, kimileri içinse tamamen zararlı olarak görülür. Kundak gerçekten zararlı mı, yoksa doğru şekilde kullanılması mümkün mü?

Kundak nedir, neden kullanılır?

Kundak; bebeğin kollarının ve bacaklarının sarılarak sabitlenmesi işlemidir. Amaç:

• Anne karnındaki sıkı ortam hissini taklit etmek
• İrkilme refleksini azaltmak
• Bebeğin daha sakin uyumasını sağlamak

Özellikle yenidoğan döneminde bazı bebeklerde uykuya geçişi kolaylaştırdığı ve bebekle sürekli ilgilenilmesini gerektirmediği için annelerin vücutsal olarak yoğun çalıştığı geçmiş dönemlerde yoğun kullanılmıştır.

Kundak zararlı olabilir mi?

Doğru kullanılmadığında risk oluşturabilir.

1. Çok sıkı kundak

• Kalça ekleminin doğal gelişimini olumsuz etkileyebilir
• “Kalça displazisi (çıkığı)” riskini artırabilir

2. Uzun süreli kundak kullanımı

• Bebeğin hareket özgürlüğünü kısıtlar
• Motor gelişimi yavaşlatabilir

3. Bebeğin dönmeye başlamasına rağmen kundaklamak

• Uyku sırasında boğulma riski oluşturabilir
• Özellikle yüzüstü dönme sonrası kundak tehlikelidir

Kundak hangi durumlarda güvenlidir?

Doğru biçimde uygulandığında kundak kısa süreli ve kontrollü olarak kullanılabilir.

Güvenli kundak için:

• Kalça ve bacaklar serbest hareket edebilmelidir
• Kundak çok sıkı olmamalıdır
• Sadece uyku öncesi ve kısa süreli kullanılmalıdır
• Bebek sırtüstü yatırılmalıdır

Kundak ne zaman bırakılmalı?

Genel öneriler:

• 2. aydan sonra kademeli olarak azaltılması
• Bebek dönmeye başladığında kesinlikle bırakılması

Her bebek farklıdır; bazı bebekler hiç kundak istemezken bazıları kısa süre fayda görebilir.

Kundak hakkında doğru bilinen yanlışlar

• ❌ “Kundak olmazsa bebek uyumaz”
• ❌ “Ne kadar sıkı olursa o kadar iyi”
• ❌ “Aylarca kundaklanabilir”

Bu inanışlar bilimsel olarak desteklenmez.

Yeni doğan bebeklerin kalça ekleminde normalleşme ilk 3 ayda devam eder. Bu süre içinde normal gelişimin olabilmesi için kalça eklemlerinin hareketli olması gerekir. Bu hareketi kısıtlayan her sebep kalçada gelişme geriliğine, daha da tehlikelisi kalçada gelişme sorunu olan bebeklerde kalçanın çıkmasına neden olabilir.

Şüphe duyduğunuz her durumda doktorunuza danışmak en doğru yaklaşımdır. Kuşkulanıldığında ülkemizde 2. Ayda yapılan kalça ultrasonografisi tetkiki daha önce yapılarak bebeğin kalça eklemi gelişiminin değerlendirilmesi önerilir.

Bebeklerde kalça displazisi (çıkığı) ve kalça ultrasonografisi ile ilgili videolarımızı aşağıdaki bağlantıları kullanarak izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi için;

0 539 708 28 95 numaralı telefondan ulaşabilir, whatsup üzerinden mesaj gönderebilirsiniz.

Gelişimsel Kalça Displazisi, GKD (eski adıyla kalça çıkığı), Nedir? Nasıl anlaşılır 

Bebeklerde gelişimsel kalça displazisi tedavisi ne zaman başlamalıdır?

Yeni doğan bebeklerde kalça ultrasonografisi ne zaman yapılır?

Bebeklerde ultrasonografi yapılmasını zararlı etkisi var mıdır?

The post Kundak yapmak bebeklerimiz için zararlı mı? first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.

Bebeğimin ayakları içe dönük. Doktor çarpık ayak diye bir durum olduğunu söyledi. Bu durum kendiliğinden düzelir mi? Tedavisi nasıl yapılır? Tedavi sonrası tekrarlayabilir mi?

Pes ekinovarus (PEV), dünya genelinde en sık rastlanan ciddi kas-iskelet sistemi doğum kusurlarından biridir. Tedavi edilmediği takdirde kalıcı hareket kısıtlılığına ve yaşam kalitesinde ciddi düşüşe neden olabilen bu durum, çocuk ortopedi yaklaşımlarıyla yüksek başarı oranlarıyla tedavi edilebilmektedir.

Pes Ekinovarus Ne Demektir?

İdiyopatik pes ekinovarus, ayağın ve alt bacağın doğumda mevcut olan bir fiksasyonudur. Halk arasında “çarpık ayak” olarak da bilinen bu durum, bebeğin ayağının içe ve aşağı doğru dönük olmasıyla karakterize bir deformitedir.  Bu deformite dört ana bileşenden oluşur ve sıklıkla CAVE kısaltmasıyla tanımlanır:

• Cavus: Ayağın iç kavisinin normalden yüksek olması.
• Adductus: Ön ayağın içe doğru dönmesi.
• Varus: Topuğun içe dönmesi.
• Equinus: Ayağın bilekten aşağı doğru, parmak ucunda duracak şekilde yönlenmesi.

Bu sorun vakaların yaklaşık %50’sinde çift taraflı görülür ve erkek çocuklarda kız çocuklarına oranla yaklaşık 2 kat daha fazla rastlanır.

Neden Olur?

Pes ekinovarusun kesin nedeni hala tam olarak bilinmemekle birlikte, çok faktörlü (multifaktöriyel) bir kökene sahip olduğu kabul edilmektedir.

1. Genetik Faktörler: Aile geçmişi önemli bir rol oynar; bir çocukta PEV varsa kardeşinde görülme riski 35 kat artar. Tek yumurta ikizlerinde uyum oranı %32,5-35 civarındadır. PITX1-TBX4 ve HOX gen aileleri gibi uzuv gelişiminden sorumlu genlerin bu süreçte rol oynadığı düşünülmektedir.
2. Çevresel Faktörler: Hamilelik sırasında sigara kullanımı, anne adayının diyabetik olması veya obezite gibi faktörler riskle ilişkilendirilmiştir. Ayrıca erken amniyosentez (13. haftadan önce) ve oligohidramnios (amniyotik sıvının azlığı) gibi durumlar da risk faktörleri arasındadır.
3. Biyolojik Teoriler: Bazı araştırmalar, ayağın medial (iç) kısmındaki dokuların fibroproliferatif (bağ dokusu artışı) bir bozukluktan etkilendiğini ve bu durumun sertleşmeye neden olduğunu savunmaktadır.

Tedavisi Nasıl Yapılır?

Günümüzde pes ekinovarus tedavisinde dünya çapında kabul edilen “altın standart” Ponseti Metodu’dur. Bu yöntem cerrahi olmayan, konservatif bir yaklaşımdır ve üç ana aşamadan oluşur:

• Manipülasyon ve Seri Alçılama: Doğumdan sonraki ilk haftalarda başlanan, ayağın nazikçe düzeltilip her hafta değiştirilen diz üstü alçı uygulamasıdır. Genellikle 5 ila 8 alçı ile ayak istenen konuma getirilir.
• Aşil Tenotomisi: Vakaların %90-95’inde, topuk kordonunun (Aşil tendonu) kısalığı nedeniyle ayak tam olarak yukarı kalkamaz. Bu durumda lokal veya kısa süreli genel anestezi altında tendon küçük bir kesiyle rahatlatılır. İşlem sonrası son alçı 3 hafta boyunca kalır.
• Brace (Cihaz) Kullanımı: Alçılama bittikten hemen sonra ayakların pozisyonunu korumak için “boots and bar” adı verilen ortez uygulanır. İlk 3 ay günde 23 saat, sonrasında ise 4-5 yaşına kadar sadece uykuda takılır.

Tedavi Başarı Oranı Nedir?

Ponseti yöntemiyle tedavi edilen çocuklarda başarı oranı %90-95 civarındadır. Doğru uygulandığında bu yöntem, geçmişte uygulanan radikal cerrahi müdahalelere olan ihtiyacı %70’lerden %5-10 seviyelerine indirmiştir. Tedavisi başarılı olan çocuklar normal ayakkabı giyebilir, spor yapabilir ve ağrısız bir şekilde hareket edebilirler.

Tedavi Sonrası Tekrarlama İhtimali Var mı?

Evet, pes ekinovarusun doğası gereği nüks (tekrarlama) riski mevcuttur. Literatürde nüks oranları %8 ile %56 arasında değişmektedir. Tekrarlamanın en önemli nedeni cihaz (brace) kullanım protokolüne uyulmamasıdır. Cihazı kuralına göre kullanan ailelerde nüks oranı sadece %6 iken, uymayanlarda bu oran %80’e kadar çıkabilmektedir. Nüksün ilk belirtileri genellikle ayağın tekrar parmak ucuna doğru yönelmesi (ekinus) ve yürüme sırasında içe basmadır.

Tekrarladığında Neler Yapılabilir?

Eğer deformite tekrarlarsa şu yollar izlenir:

• Ponseti Yönteminin Tekrarı: Birçok durumda seri alçılama süreci baştan uygulanarak ayak tekrar düzeltilebilir.
• Tibialis Anterior Tendon Transferi (TATT): Yaklaşık 4 yaş civarındaki çocuklarda, yürüme sırasında ayağın içe çekilmesini önlemek amacıyla bir tendonun yeri ameliyatla değiştirilir.
• Cerrahi Müdahale: Konservatif yöntemler ve tendon transferleri başarısız olursa, daha kapsamlı yumuşak doku gevşetme ameliyatlarına başvurulabilir, ancak modern yaklaşımlarda bu durum nadirdir.

Pes ekinovarus, doğru bir ekip çalışması (doktor, ortez uzmanı ve aile) ve sabır gerektiren uzun soluklu bir süreçtir. Ailelerin cihaz aşamasındaki kararlılığı, çocuğun ömür boyu sağlıklı adımlar atabilmesinin anahtarıdır.

Pes ekino varus ile ilgli kısa videomuza bağlantıyı izleyerek ulaşabilirsiniz

https://youtu.be/pZiPS805JVc

Sağlıkla ve Bilgiyle kalın

Prof Dr. Bülent Dağlar

0 539 708 28 95

The post Pes Ekinovarus (Çarpık Ayak) first appeared on Çocuk Ortopedisi Ankara.